Siyasetteki idolüm Rıfkı Salim Burçak’tı.

Meclis’deki arkadaşlarım ben konuşunca tepki gösteriyor; yine mi Ovit, yine mi Kuzgun, yine mi Palandöken diye. Evet, ölene kadar yine Erzurum, yine Erzurum’un kurtuluşu.

Dile kolay, tam 30 yıl boyunca İl Genel Meclisinde koltuğunu koruyan bir siyasiden, Erzurum sevdalısından bahsediyorum. Her meclis toplantısında ağzını açtığında meslektaşları tarafından ‘yine mi Palandöken, yine mi Ovit, yine mi Kuzgun’ diye tepki gösterilen Tahsin Bayramoğlu, on yıllarca boyunca dört konuyu anlattı ve hepsinde de başarılı oldu. Tahsin ağabeyi ile Erzurum’un son 50 yılını konuştuk. Bakalım Erzurum nereden nereye geldi.

Kaç yıl oldu il genel meclis üyesi olalı?

30 yıl oldu, ben il genel meclis üyeliği görevini yürüteli. Siyasete Anavatan Partisi’nin kurucu üyesi olarak başladım. 1984 yılında İspir’den il genel meclis üyesi olarak seçildim. O günden beri meclis üyeliğim devam ediyor. Yaklaşan seçimlerde tekrar adayım. İl genel meclisi lağvedileceği için İspir’den büyükşehir belediyesi meclis üyeliğine adayım.

AK Parti’ye neden geçtiniz?

20 yıl Anavatan Partisi’nde siyaset yaptım. Benim AK Parti’ye geçmemin ilginç bir hikayesi vardır. Erzurum da yaşayan herkes bilir benim Ovit sevdamı. Hatta mecliste konuşmak için söz aldığımda diğer meclis üyeleri arkamda aynen şöyle seslenirler; “ Yine mi Oivt, yine mi Palandöken, yine mi Kuzgun”

Evet. Yine Ovit. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Rizeli oluşu beni AK Parti’ye yöneltti. Çünkü biliyordum ki Ovit tüneli sadece İspirlilerin değil, Rizelilerin de hayaliydi. Bunu Anavatan Partisi başaramadı. Bu işi ancak güçlü bir iktidar yapabilirdi. Bunun adı AK Parti ve Sayın Başbakan’dı, hiç de yanılmadım.Yıllarca yanlış yapıldı, seçilmişleri atanmışlar yönetti.

Sizin Rize ile ilişkileriniz iyi, var mı bir bağ bu kentle?

Yok. Ben doğma büyüme İspirliyim. Rize ile ortak bir hayal bizleri biraya getirdi. Ovit’e tünel yapılması için 30 yıldır çaba sarf ediyoruz. Mesut Yılmaz başbakanlık görevinde iken Rizeli bir grup ile makamına gittik. Ovit’i gündeme getirdik. Ben söz aldım ve İspirli olduğumu söyledim. Mesut Bey bana döndü ve dedi ki, “Tahsin bey, Rize’nin % 3 ‘ü İspirlidir bilir misiniz? Ankara’dan döner dönmez Rize Erzurumlular Derneği’ne gittim ve bu konuyu araştırdım. Gördüm ki orda bir hayli hemşehrim yaşıyor. Rize ile gönül bağım bundandır.

İl genel meclisi Büyükşehir’e devredilecek. Nasıl bir işleyiş olacak?

Kesinlikle çok iyi olacak. Bakın İl genel meclisinin esasen kabul ettiği yasa 1860 yılında Fransızların hazırladığı bir yasadır. Tüm Avrupa ve Türkiye bu yasayı kabul edip yürürlüğe soktu. 1913 yılında Avrupa’daki tüm ülkeler kendi yasalarını yaptı ve bu yasadan kurtuldu. Sadece Türkiye ve İtalya bu yasa ile devam etti. İtalya’da 1975 yılında kendi yasasını yaptı. 1860 yılında hazırlanan bu yasa ile bir tek Türkiye bu çağa kadar devam etti. Tabi bazı tadilatlar yapıldı ama ana maddeler aynı kaldı. Düşünün 2000’li yıllarda hala hantal bir yasa ile şehirler yönetildi. Seçilmişler, atanmışlar tarafından yönetildi. İl genel meclisleri bürokrasiyi aşamadığı için atılımda yapılamadı. İl genel meclisleri hem ulusal bütçeden pay alıyor, hem de öz kaynaklarını kullanıyordu. Buna rağmen çok iyi işler yapıldı diyemem. Yeni Belediyeler Yasası ile meclisler bağımsızlaştırılıyor. Belki ilk işleyişte bazı sıkıntılar olacaktır. Ama tecrübeli meclis üyesi arkadaşlarımızla yeni meclise biz kılavuzluk yapacağız. Bu yeni sistem çok ama çok iyi olacak, ben öyle görüyorum.

Halk verdiği oyların hesabını sorsun, bana da sorsun.

İçiniz rahat mı, yerel bir siyasetçi olarak elinizden geleni yaptınız mı?

Tabi ki değil. Evet. Elimizden geleni yaptık ama yeterli mi hayır. Bakın siyasetçiyi çalıştıran halktır. Erzurum siyaseten ilerlememiş, geri gitmiştir. Eski Erzurum’u yaşayanlar bilir, bu kent gerçekten bölge ili konumunda bir kentti. 1950’li yıllarda bu kentte sanayi vardı. Konya küçük bir köy, Erzurum ekonomisi ile sanayisi ile sosyal hayatı ile birçok ilin imrendiği bir kentti. Siyasetçisi adam gibi siyasetçi idi. Atatürk Üniversitesi’nin bu şehre nasıl yapıldığını bilir misiniz? Anlatayım. Adnan Menderes o gün ki adı ile başvekil, yani başbakan. Doğu illerine bir üniversite kararı alınıyor. O ilde Elazığ olarak belirleniyor. Kabinde Milli Eğitim Bakanı da Erzurumlu Rıfkı Salim Burçak. 11 Erzurum milletvekili ve Rıfkı Salim Burçak ceplerine istifalarını koyup Başbakan Adnan Menderes’in yanına gidiyorlar. Rıfkı Bey cebindeki istifaları masaya koyup diyor ki; “ Ya bu üniversite Erzurum’a kurulur, ya da biz istifa ederiz. Biz halkımıza bu durumu izah edemeyiz.” Adnan bey, 11 milletvekili ve bakanına bakıp aynen söyle diyor; “Üniversite Erzurum’a kurulacak. Ananızın ak sütü gibi helal olsun. Hiçbir mebus kendi şehrine yatırım gelmediği için istifa etmez, takdir ettim sizi.”

Şimdi ne böyle bir Erzurum, ne de böyle mebuslar var. Sorgulamayan bir halk var karşımızda, oysa hesap sormalı benden de hesap sormalı.

AVUKAT ELMALI’YA RÜŞVET SORUŞTURMASI

Gerçekten İspir il olsun diye 500 kişi ile Ankara’ya gittiniz mi?

Gittim. Bir dönem öyle bir şey oldu. Hınıs ve Oltulular il olmak için Ankara’ya gidince, İspirli seçmenler benim yakamı tuttu, bizde il olalım diye. Yaklaşık 500 kişilik bir heyetle başkentin yolunu tuttuk. O yıllarda Rıfkı Salim Burçak YÖK üyesiydi. Önce durumu ona izah ettik, destek istedik. Hala gözümün önüne gelir. Birden oturduğu yerden kalktı ve “Siz ne diyorsunuz? Kolu bilekten değil, kökten koparıyorsunuz. Sizin ne hakkınız var Erzurum’u güçsüz bırakmaya? İl olmak neyinize, derhal ilçenize dönün” dedi. O an yaptığımız hatayı anladık ve hiç kimse ile görüşmeden geri döndük. Çünkü haklıydı. Birlikten güç doğar. O hadise böyle oldu.

Dilerseniz şu meclisteki arkadaşlarınızın yine mi dediği başlıklara geçelim. En büyük hayaliniz gerçek oldu. Ovit ne olacak açılınca?

Bu benim değil, Osmanlı’nın bile hayaliydi. Ovit’te yüzyılın hayali gerçek oluyor. 2015 sonlarında tamamlanması bekleniyor. Ovit tamamlandığında Erzurum, Rize arası 1,5 saat olacak. Yani Erzurum liman kenti olacak. İstanbul ile Gebze ve İzmit arası ne kadar 1,5 saat. Demek ki Doğu’nun İzmit’i de Erzurum olacak. Ovit’in planlaması bu. Şimdi Güneydoğu ve Doğu’nun kesişme noktası Erzurum olduğu için, burayı bir antrepo gibi düşünün. Lojistik köyün Erzurum ve Rize’ye yapılmasının nedeni budur. GAP projesi tamamlandığında 8 ülke bu işten faydalanacak. Biri Türkiye. Bunu anladık. Peki diğerleri hangileri? İşte o ülkelere sevkiyat Erzurum üzerinden, Rize limanına, oradan da deniz yolu ile diğer ülkelere gidecek. Projenin açılımı böyle. Biz boşuna yıllarca Ovit demedik. Bir kez daha söylerim, evet Ovit.

Palandöken’e bakışınız neydi, ne oldu?

Ben hala Palandöken demeye devam ediyorum. Çünkü Erzurum‘un dünyaya dönen yüzüdür Palandöken. Ama orada da ciddi sorunlar oldu. Biz yıllarca meclis deki arkadaşlarımıza burayı anlatamadık. Ama hükümet gerçeği gördü ve tek seferde bu iş için 650 milyon liralık yatırım yaptı. Bu işi yereldeki bürokratlar ve siyasiler bana göre anlayamadı. Çünkü Palandöken’e 4 ayrı istasyon ile ulaşma projesi uygulanmadı. Gondol lift ilk projeye göre şuan petrol istasyonu olan yerde başlıyordu. Bunu yapmadılar, götürüp eski yerine kurdurdular. Şimdi arabası olmayan kimse o dağa gidemiyor.

Kış oyunlarının ardından yapılan kış sporları tesislerine Rus bir firma talip oldu. Konu mecliste görüşülürken ben şiddetle bu tesislerin Ruslara verilmesini savundum. Bir bürokrat bana yapmayın, bunu sen söyleme bari, biz işletebiliriz diye çıkıştı. Gelinen nokta belli. Allah Mehmet Ağar’dan razı olsun. Eğer o Dedeman grubunu Erzurum’a getirmeseydi, maalesef bugün Palandöken bu seviyede olmazdı.

Neden Kuzgun?

Ah kuzgun ah! Kuzgun bu bölgenin kaderini değiştirecek bir barajdır. Ama gelinen noktada içler acısı. 1985 yılında rahmetli Özal tarafından temeli atılan Kuzgun Barajı, Anavatan Partisi hükümetinin gurur kaynağıydı. Çünkü dev bir yatırımdı. Daphan Ovası’nı hububat üretim merkezi yapacaktı. Planlamalar 2000 yılında tamamlanmasına yönelikti ama uzadıkça uzadı. Buradaki hedef 600 bin dönüm arazinin sulanmasıydı. Bu sayede Erzurum 5 kat ileri gidecekti. Her şey bitti ama bir su tünelini yapamadığımız için 400 bin dönüm alan sulanamıyor. Dev proje 200 bin dönüme mahkum edildi. Ankara’da çalmadığımız kapı kalmadı. Her baktığımda canım yanıyor, isyan ediyorum. Koca projenin tek sahibi yok. Ama ben yine tüm eleştirilere rağmen, ‘yine Kuzgun, yine Kuzgun’ diyeceğim.

Birde sizin şu petrol dolum tesisleri konusunda ısrarınız vardı, bu konuda durum ne?

Bakın yine bir yarama daha tuz bastınız. Allah aşkına ben anlatayım sizde dinleyin. Özal hükümeti döneminde trafik kazalarının önlenmesi için Birleşmiş Milletlere Erzurum’da bir dolum tesis yapılması yolunda teklif veriliyor. Teklif mantıklı bulunuyor ve Ceyhan’dan Erzurum’a borular çekilip, NATO’nun petrol dolum tesisleri yapılıyor. İçinde her türlü teçhizatı bulunduran bu tesisler, ciddi rakamlara mal ediliyor. Sonra bir takım gelişmeler oluyor ve tesis hiç kullanılmıyor. Bakü –Ceyhan boru hattının Erzurum’dan geçmesi üzerine, biz bu dolum tesislerinin tekrar kullanılması için yoğun çalışma yaptık. Düşünün, eğer karar verilseydi bu dolum tesislerinde 40 bin kişi istihdam olacaktı. Ama bu işe Karadeniz lobisi karıştı. Çünkü, Trabzon deniz üzerinden bu sevkiyatı yapıyor. Erzurum’un siyasi kanadı zayıf olduğu için, Karadeniz lobisi üstün geldi. Bugün o dolum tesisleri Karayollarının asfalt deposu olarak kullanılıyor. Göz göre göre yatırım elimizden kaçıp gitti. Şimdi siz söyleyin, ben nasıl yine dolum tesisleri demeyeyim.

Mesleğe başladığım ilk yıllarda Tahsin Bayramoğlu’nu tanımıştım. Röportaja konu olan her şeyi defalarca haber yapmışımdır. Kim ne derse desin, gerçek şu ki, Tahsin Bayramoğlu aldığı oyların hakkını kat kat vermiştir. O Erzurum sevdalısı diye geçinen ama bu memleket için tek çivi çakmayan insanlardan çok ama çok daha bu şehre fayda sağlamış bir isimdir. Ben kendisini zevkle dinledim, ümit ederim ki sizde zevkle okursunuz. Siyasette kendime Rıfkı Salim Burçak’ı örnek aldım diyen Tahsin Bayramoğlu’na bu güzel sohbet için teşekkür ediyoruz.