Erzurum/zirve2000 30 Ekim 1983’te Erzurum ve Kars’ı vuran büyük deprem, ertesi gün gazetelerin manşetlerine yansıdı. “Ölüm şafakla geldi”, “34 köy yerle bir” ve “Ölü sayısı sürekli artıyor” başlıklarıyla duyurulan felaket, binlerce insanın hayatını değiştirdi.

Erzurum ve çevresini derinden sarsan 30 Ekim 1983 tarihli deprem, Türkiye’nin yakın tarihindeki en acı afetlerden biri olarak kayıtlara geçti. Sabah saatlerinde meydana gelen deprem, başta Horasan, Narman, Pasinler ve Şenkaya olmak üzere çevre ilçelerde büyük yıkıma yol açtı. Aradan geçen 43 yıla rağmen felaket, geride bıraktığı can kayıpları ve yıkımla hafızalardaki yerini koruyor.

Gazetelerin manşetlerine taşındı

Depremin ardından Türkiye basını yaşanan felaketi manşetlerine taşıdı. 31 Ekim 1983 tarihli Milliyet, Hürriyet ve Cumhuriyet gazetelerinin ilk sayfaları, felaketin boyutunu ve bölgedeki acı tabloyu gözler önüne serdi. Milliyet gazetesi, “Doğu’da deprem: 509 ceset çıkarıldı” başlığını kullanırken sayfanın en dikkat çeken manşetlerinden biri “Ölü sayısı sürekli artıyor” oldu. Gazetede ayrıca ailesini kaybeden depremzedelerin feryatlarına ve enkaz başındaki kurtarma çalışmalarına yer verildi.

Hürriyet gazetesi felaketi “Ölüm şafakla geldi” manşetiyle duyurdu. Gazetenin üst bölümünde ise “Deprem: 34 köy yok oldu… 509 ölü” ifadeleri yer aldı. Cumhuriyet gazetesi de “Erzurum ve Kars’ta deprem: Ölü sayısı 500’ü aştı” başlığıyla çıktı. Gazetenin büyük puntolarla verdiği “34 köy yerle bir” manşeti, yıkımın boyutunu ortaya koydu

İlk bilanço 509 ölüydü
Dönemin gazetelerinde yer alan 509 can kaybı, felaketin hemen ardından açıklanan ilk bilançoydu. Cumhuriyet gazetesinin 31 Ekim tarihli haberinde, enkaz kaldırma çalışmalarının sürdüğü, bazı köylerden henüz haber alınamadığı ve ölü sayısının 1000’i aşabileceği endişesinin bulunduğu aktarılıyordu. 

AFAD’ın Erzurum İl Afet Risk Azaltma Planı’nda yer alan verilere göre depremde toplam 1.155 kişi hayatını kaybetti, 537 kişi yaralandı. Felakette 3 bin 241 konut ağır, 3 bin konut orta, 4 bin konut ise hafif hasar gördü. Ayrıca 30 bini aşkın hayvan telef oldu.

ERZURUM’U YAPRAK BİTİ BASTI

34 köyün yerle bir olduğu felaket

Depremden en fazla etkilenen yerleşimler arasında Horasan ve Narman ilçeleri öne çıktı. Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın kuzeyinde yer alan bölgede sarsıntının etkisiyle onlarca metreden birkaç kilometreye kadar uzanan çok sayıda yer yarığı oluştu. Aradan geçen 43 yılın ardından 1983 Erzurum-Kars depremi, yalnızca afet istatistiklerinde değil, dönemin gazetelerinin sararmış sayfalarında da acı bir tarih olarak yaşamaya devam ediyor.

Manolya Bulut